✉ Cineclube na casa #8: Spoteando o horizonte. Propaganda e comunicación política

Mércores 31 de marzo ás 21:30 no Instagram do Cineclube de Compostela
Spoteando o horizonte: propaganda e comunicación política

Presentación: https://www.instagram.com/cineclubedecompostela/live

Lista de reprodución coas pezas da sesión (duración total 56′):

Grupo I: Precursores transoceánicos
Meet King You (1949)
I Like Ike (1952)
Nixon Now (1972)

Grupo II: Segredos e éxitos ‘fin de siècle’
Jesús Gil: “Apuntaos a lo que se avecina” (1995)
PSOE – Doberman (1996)
Partido de la Ley Natural en Telecinco (2000)
Propaganda eleitoral de Cultura Natural (2000)
Comunión Tradicionalista Carlista – Eleccións ao senado en Madrid (2000)

Grupo III: Do fin do bipartidismo á consolidación do viralismo
Mike Gravel – Rock (2008)
Ciudadanos – ¿Vas a seguir tragando? (2008)
Mariano Rajoy – Vídeo fin de campaña en Galicia (2009)
PSOE – Europeas 2009 (2009)
Gerjes Armando – Rajoy presidente (vallenato parrandero) (2011)
PSOE – Tranquiliza saber que tenemos en quién confiar (2011)
PP – Piensa sin prejuicios (2015)
Podemos – Entrevista de trabajo (2015)
PP – Sonrisas (2016)
Pablo Iglesias homenaxea a Twin Peaks (2016)
PP – El último baile (2019)

Grupo IV: Alén das grandes convocatorias… (política local)
Partido del Orden en Telecinco (1999)
Tierra Comunera – Salir del armario (2007)
Democracia Ourensana – EleccioniX (2007)
Sorteo Político – Tú, concejal (2011)
PP – Camino al ayuntamiento de Oyón (2015)
Azúcar Moreno & Sinaí Giménez (2015)
Democracia Ourensana – Star Wars (2015)
UPyD – Yo con Pedro (2015)
UPyD – Pelearé para cambiar las cosas (2015)
Democracia Ourensana – El increíble duelo de Gonzalo Jácome contra J.M. Baltar (2019)


“Os elementos enunciativos [dun vídeo electoral] son o “enunciador” (rol discursivo do orador) e o “enunciatario” (rol do auditorio do anterior). O orador, que no caso da comunicación política electoral é en xeral o partido político, constrúe diversos tipos de enunciadores. Neles delégase a pronunciación da mensaxe, e a través deles adóptanse os roles que marcan a posición na cal o auditorio interpreta o que lle é comunicado. Así, nos discursos políticos, a mensaxe comunícaa un enunciador caracterizado como opoñente, afín ou neutro. Evidentemente, cada unha desas situacións produce efectos completamente diferentes. (…)

Na comunicación política tamén ten relevancia o construír ao enunciatario, é dicir, o suxeito discursivo que recibe, ve ou escoita a información. A aparición dun tipo ou outro de enunciatario xera diferentes posibilidades de identificación. No caso da comunicación política, pode diferenciarse entre o enunciatario directo ou o indirecto. O primeiro, o directo, aparece caracterizado dalgún modo dentro da acción. É o caso de persoas que escoitan o mitin dun política ou que observan [e interactúan] unha determinada situación. O segundo tipo é o denominado indirecto, pois non aparece dentro da narración. Neste caso, o hipotético enunciatario identifícase de maneira indirecta co espectador do spot e non ten caracterización na mensaxe. Así, é unha mensaxe dirixida a un auditorio máis amplo, e que prefire non xerar identificacións reducidas.”

[Tirado de Capdevila Gómez, Arantxa (2004): El discurso persuasivo: la estructura retórica de los espots electorales en televisión, Ed. Aldea Global: pp. 117-118]


Os medios impresos permiten unha maior comprensión das mensaxes complexas, porque favorecen a reflexión e a análise, mentres que as presentacións audiovisuais fan estas máis simples, aínda que teñen a vantaxe de chegar de forma rápida a audiencias máis numerosas. Dentro deste marco, o spot constitúe a presentación audiovisual da mensaxe electoral, enmarcada no contexto da campaña. 

No caso do Estado español, hai que ter en conta as imposicións legais e a regulación propia, que condiciona e establece uns límites [na publicidade electoral]. No noso país, ata hoxe, os spots propiamente ditos só poden emitirse a través da televisión pública, e trátanse como espazos pechados nos que cada partido conta cun tempo taxado de antemán, segundo a representación obtida nas anteriores convocatorias dese tipo.

Os partidos, durante a campaña, establecen una loita polos votos, fin ao cal dirixen as principais estratexias electorais, entre as que se atopa o spot político ou spot electoral, que é unha ferramenta máis da campaña, e que presenta unha serie de características constantes: a) o seu contexto é sempre a campaña electoral, ou a precampaña; b) o seu espazo é sempre, no noso país, a televisión pública; c) en calquera dos seus diferentes formatos, sempre pide o voto dunha forma ou outra; d) os seus destinatarios son os telespectadores, os posibles votantes; e) constitúese como unha mensaxe intencional, que pecha en xeral co logo do partido e/ou o lema da campaña.”

[Tirado de Peña Jiménez, Palma; e García Jiménez, Antonio (2010): “Tipología del spot electoral, una aproximación a partir de la campaña del 2008”, Pensar la Publicidad, N.º 2: pp. 52-53]


“Os spots convertíronse nunha das ferramentas de propaganda política máis importantes en España, especialmente após o auxe das redes sociais. Este particular formato remeda a maneira máis clásica de difusión de mensaxes publicitarias. No noso país, a diferenza do acontecido noutros da contorna, os spots políticos na televisión prohibíronse na lexislación electoral democrática. A razón principal coa que se xustificou esta decisión foi a de que permitir publicidade pagada en televisión desequilibraría a igualdade de oportunidades entre os partidos. De terse aceptado, os grandes partidos poderían adquirir unha evidente vantaxe sobre os máis pequenos (…).

Cando chegaron as canles privadas, a prohibición mantívose. A publicidade política está permitida en presa e radio, pero non en televisión en España. Comezaron a utilizarse así os spots de forma recorrente dende finais dos anos 80. Incluíanse en xeral no único espazo posible, os espazos cedidos aos partidos políticos nas televisións públicas, para difusión. A chegada das redes sociais propiciou a extensión deste recurso comunicativo. Foi especialmente útil e eficaz para o crecemento de novas forzas políticas, como Podemos. Pouco a pouco, todos os partidos os foron utilizando con profusión, aínda que rara vez pasan a ser grandes fenómenos. Cando se da o caso, todos os medios rematan por contribuír a difundilos, sendo así unha fiestra gratuíta de amplificación da campaña electoral.”

[Tirado de Contreras, José Miguel; e Baroja, Eva (25/03/2021): “Gabilondo entra en juego”, Eldiario.es]

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s